Als school

Een cultuurverandering in een organisatie is pas mogelijk als die verandering zich realiseert in de inzichten en gedragingen van zoveel mogelijk individuen in de organisatie: het kan groeien tot een persoonlijke FILOSOFIE.

Als je een wezenlijke bijdrage wil leveren aan verandering in een organisatie, zoek je het niet in regels en procedures, want dan leg je het buiten jezelf neer. Wie een wezenlijke bijdrage wil leveren, zoekt het in zichzelf.

Jan Rotmans, “De omwenteling”, pg. 89

Creëer zelf innoverend onderwijs.

Als de leerdoelen dezelfde zijn, mag de weg er naar verschillend zijn.

Laat verschillende manieren toe om doelen te bereiken.

Een nieuwe kijk op stagebegeleiding binnen een opgelegde schoolcontext.

Het is een uitdaging om elementen van een nieuwe aanpak te verenigen met de doelstellingen en richtlijnen waaraan een school gehouden is in kader van het volgen van het leerplan.

Stel dan toch maar de vraag of en hoe groot de marges zijn om de opgelegde leerweg met een nieuwe aanpak in te vullen.

Een begin van antwoord groeit langzaam, samen, in de hoofden van de schoolleiding en de stagebegeleiders: er is een mind-switch nodig om een stagebegeleiding uit te tekenen vanuit de sterktes en noden van de leerling zelf.

Tegelijk stelt zich bij elk voorstel tot aanpassing de vraag of de school daarbij nog voldoet aan de opgelegde leerplandoelen en eindtermen.

Stageacademie heeft ons geleerd dat de stagebegeleiders gaandeweg “de andere kijk op de leerling” leerden vertalen in aanpassingen die én tegemoet komen aan de behoeften van de leerling, én ook haalbaar waren binnen de eigen opdracht én binnen de bestaande stage-aanpak en/of bredere leerlingenbegeleiding binnen de eigen school.

Een aanpak op maat werd aldus ook een aanpak op maat van de school.  

Laat uitwisseling toe, stimuleer samenwerking

Elkaars methodieken en “schoolgeheimen“ delen is niet vanzelfsprekend, niet tussen scholen, en al zeker niet over de onderwijsnetten heen. De scholen deden het wel. Ze wisselden goede praktijken uit, ontdekten nieuwe inzichten.  Het was wennen en aftasten. Gaandeweg vonden de deelnemers van de Stageacademie daarin hun weg en ook het vertrouwen dat delen de eigen expertise alleen maar verrijkt.

Zet de leerling centraal tegen de achtergrond van leerplannen en eindtermen.

In een onderwijscontext is het leerplan de maatstaf om de resultaten van leerlingen  te toetsen.

De vernieuwde stagebegeleiding vertrekt vanuit de sterktes en vanuit de specifieke noden van de leerlingen voor wie die maatstaf geen of onvoldoende leerwinst genereert.  Vertrekpunt voor een stagetraject op maat zijn: welke competenties kan de leerling wel inzetten op stage (versus: welke competenties zou hij volgens het leerplan moeten inzetten). En welke omstandigheden en voorwaarden zijn nodig om de kans op een positief verloop te verhogen. Het zijn die redelijke aanpassingen aan de gangbare begeleidingsaanpak waarnaar de stagebegeleiders op zoek gingen in de loop van het project.

Een van de succesfactoren om, met vallen en opstaan, een stagebegeleiding op maat te voorzien, bestond er in om steeds opnieuw terug te keren naar de uitgangspunten: welke aanpassingen kunnen winst opleveren voor de leerling, vertrekkend vanuit de eigen sterktes.

Oplossingen out of the box, buiten de lijntjes durven kleuren.

Als we al een competentie van de deelnemers aan de Stageacademie willen uitlichten, dan is het de durf om de aanpassingen op maat van de leerling uit te werken.

Waarderend leiderschap

  • Vertrouw (je pioniers)
  • Waardeer (de mens in de kleinste dingen)
  • Heb inter-esse (sta tussen je mensen)

Geef een mandaat aan de deelnemers.

Deelnemers van de Stageacademie werden vertegenwoordigers van hun school. Het bleef gedurende het hele projectverloop een continu aandachtspunt om hun rol en mandaat helder te krijgen, voor de deelnemers zelf, voor de directie én voor de collega’s op school die mee betrokken werden in de proeftrajecten: welke verwachtingen stelt directie naar de deelnemers, welke beslissingsbevoegdheid hebben ze, met welk mandaat doen ze appèl op collega’s om een taak op te nemen in een proeftraject, krijgen ze willens nillens de rol van “expert” toebedeeld?

Laat langzame evolutie en groei toe. Investeer in creativiteit en innovatie in kleine groepen.

Aanvaard dat een dergelijke verbreding tijd nodig heeft om te rijpen, om te verkennen wat haalbaar is, om gewaardeerd te krijgen wat werkt, om verder te zoeken.

Resultaat met beperkte middelen en tijd .

(Geen) Tijd vinden om ten gronde aan verandering te werken.

Ruimte vinden en krijgen om de inzichten daadwerkelijk om te zetten in een stageaanpak op maat. Het was de grootste vrees én uitdaging van en voor de stagebegeleiders tijdens de projectuitrol. Ook hier werd het een zoeken naar wat haalbaar was binnen de school en binnen het takenpakket van elke stagebegeleider. Uiteindelijk stelt elke school vast dat, ondanks de toch relatief beperkte tijdsinvestering, een beweging in gang gezet is om op een nieuwe manier stages van leerlingen aan te pakken.  

Geloof in het vlindereffect.

Kleine aanpassingen voor veranderingen die ertoe doen.

Ga aan de slag! Probeer! Evalueer en stuur bij!

De Stageacademie is een voorbeeld van hoe gedrevenheid, voorzichtige pogingen om te pionieren, steeds opnieuw de leerling en zijn mogelijkheden en noden als uitgangspunt nemen, een bredere kijk op stagebegeleiding ingang kan doen vinden. Met kleine acties, maar met een wezenlijk effect in het verloop van de stage en voor het verdere  leertraject.

Connected leiderschap

(Externe) begeleiding (vanuit een andere setting)

De inbreng van een externe organisatie zoals Compaan is complementair aan de stageaanpak die binnen een onderwijscontext gangbaar is. Zowel Compaan als de scholen leggen met hun “doelgroep” een volledig leer- of begeleidingstraject af, waarvan de stage een onderdeel uitmaakt. Terwijl een school dit invult vanuit de opgegeven onderwijsdoelstellingen, gaat een dienstverlener die (volwassen) werkzoekenden toe leidt naar een passende job, aan de slag met bestaande competenties en een begeleidingstraject op zijn/haar maat. Het einddoel is niet zoals in een schoolse context, gericht op het behalen van gemeenschappelijke “eindtermen”. Voor werkzoekenden, en in het bijzonder voor werkzoekenden met nood aan intensieve of bijzondere ondersteuning, wordt een begeleidingstraject uitgebouwd dat vertrekt vanuit de individuele doelstellingen en behoeften.

Als ondersteunend lid van de Stageacademie, kon Compaan de andere kijk op een stageaanpak als focus voor een vernieuwd stagetraject steeds opnieuw vooruit schuiven. In interactie met de stagebegeleiders werd van daaruit gezocht naar inpassing in de realiteit van de schoolcontext.

Verplicht geen veranderingen: veranderingen kunnen ook zichzelf uitnodigen!

De oorspronkelijke intentie om de vernieuwde stageaanpak in een systematisch proces in de ganse school te implementeren stelden we en cour de route bij. Dit oversteeg de beschikbare inzet en tijd die de medewerkers konden investeren. Het beeld om het gedachtengoed geleidelijk als een inktvlek ingang te doen vinden, bood een realistischer perspectief. Op deze manier wisselden georganiseerde momenten van kennisoverdracht in elke school en groei via een organisch proces van “voortschrijdend inzicht” elkaar af.  Elke school vond daarin een eigen manier: via een korte workshop voor mentoren, via een ad hoc overleg met de betrokken medewerkers op een proeftraject, via een intervisie, door aan collega’s over het project te vertellen, door daar waar mogelijk een nieuwe tool te introduceren.